อิกเราะอ์ฟอรั่ม - กระดานเสวนาอิกเราะอ์ออนไลน์
กรกฎาคม 16, 2018, 02:40:17 *
อะฮฺลัน วา ซะฮฺลัน ..ยินดีต้อนรับคุณ, บุคคลทั่วไป กรุณา เข้าสู่ระบบ หรือ ลงทะเบียน

เข้าสู่ระบบด้วยชื่อผู้ใช้ รหัสผ่าน และระยะเวลาในเซสชั่น
ข่าว: อิกเราะอ์ฟอรั่ม ย่างเข้าสู่ปีที่ 10 อย่างเงียบเหงา ต่อไป

16 พฤษภาคม  2008 อิกเราะอ์ฟอรั่ม ครบรอบ 9 ปีแล้วนะครับ

http://www.iqraforum.com/forum/index.php/topic,2.0.html
 
   หน้าแรก   ช่วยเหลือ ค้นหา เข้าสู่ระบบ สมัครสมาชิก  
หน้า: 1 [2]   ลงล่าง
  ส่งหัวข้อนี้  |  พิมพ์  
ผู้เขียน หัวข้อ: ชี้หรือกระดิก?  (อ่าน 8317 ครั้ง)
0 สมาชิก และ 2 บุคคลทั่วไป กำลังดูหัวข้อนี้
Abu Muhammad
Administrator
*****
ออฟไลน์ ออฟไลน์

กระทู้: 1135


MARHABAN


ดูรายละเอียด
« ตอบ #25 เมื่อ: เมษายน 05, 2010, 21:28:25 »

การกระดิกนิ้วค้านกับการชี้นิ้วหรือไม่?
1 คำว่า اشار،اشارة ในภาษาอาหรับดังที่มีระบุในหะดีษ โดยพื้นฐานแล้วไม่ได้ปแลว่าชี้ แต่หมายถึง การสื่อสัญญาณ การส่งสัญญาณ การแสดงอาการให้รู้ด้วยอวัยวะหรือสิ่งอื่น เพื่อสื่อความหมายที่ต้องการแทนคำพูด ... (ดู อัลมิศบาห์ฯ 1/350 มั๊วะญัมอัลวะซีฏ 1/499 กอมูสอัลมุฮีฏ 2/134 อัลมุนญิด 407 อันนิฮายะฮ์ฟีย์เฆาะรีบิ้ลหะดีษ 2/518)...
ตัวอย่างเช่น...
اشاربا لسبا بة (เขาทำสัญญาณด้วยนิ้วชี้)..แปลไทยเป็นไทยว่า เขาชี้ด้วยนิ้วชี้
<
<
สรุปแล้วการชี้กับการกระดิกนั้นไม่ได้ค้านกันเลย
ดังนั้นหะดีษที่กล่าวว่าท่านนบีย์ชี้นิ้วขณะกล่าวตะชะฮฺฮุด จึงมิใช่หลักฐานห้ามการกระดิกนิ้วชี้แน่นอนร้อยเปอร์เซ็น ขอฟันธง

การให้ความหมายข้างต้น ถ้าในกรณีที่ตัวบทหะัดีษทุกสายรายงานระบุตรงกันทั้งหมดด้วยสำนวน أشار بالسبابة ก็น่าจะพอรับได้ว่าการชี้กับการกระดิกไม่ได้ค้านกัน เราอย่าลืมว่าตัวบทหะดีษดังกล่าวมีรายงานด้วยสำนวนที่หลากหลาย ซึ่งสำนวนต่างๆที่หลากหลายเหล่านั้น สามารถที่จะนำมาผนวกรวมและค้ำจุนกันได้ และในจำนวนสำนวนดังกล่าวคือคำว่า رفع السبابة يدعو بها หรือ نصب السبابة หรือ نصب اصبعه للدعاء หรือ جعل يدعو بها بالسبابة، يشير بها หรือ ورفع التي تلي الإبهام بدعو بها หรือ ونصب وهب السبابة وعقد الوسطى
สำนวนที่หลากหลายเหล่านี้ล้วนให้ความหมายว่า "ชี้ขึ้น หรือยกขึ้น และตั้งตรง" ซึ่งคำว่า نصب และ رفع ย่อมไม่สามารถตีความว่า กระดิก กระดก หรือเขย่า หรือยกขึ้นยกลง หรือโยกซ้ายย้ายขวา หรือหมุนเป็นรูปเกลี่ยว และนี่คือความหมายที่แท้จริงที่ไปขยายความของคำว่า أشار بالسبابة วัลลอฮุอะอฺลัม
« แก้ไขครั้งสุดท้าย: เมษายน 07, 2010, 08:11:01 โดย SoMeTiMe » แจ้งลบกระทู้นี้หรือติดต่อผู้ดูแล   บันทึกการเข้า
Abu Muhammad
Administrator
*****
ออฟไลน์ ออฟไลน์

กระทู้: 1135


MARHABAN


ดูรายละเอียด
« ตอบ #26 เมื่อ: เมษายน 05, 2010, 21:38:44 »

บรรดาผู้ที่ปฏิเสธที่จะปฏิบัติตามหะดีษบทนี้เกี่ยวกับเรื่องการกระดิกนิ้ว ชี้นั้น (ทั้งๆที่ยอมรับในความถูกต้องของสายรายงาน) เท่าที่พอจะทราบมักมีข้ออ้างดังนี้
1 เพราะเข้าใจว่ากระดิกนิ้วค้านกับชี้นิ้ว ความเข้าใจดังกล่าวเป็นเพียงความเห็นล้วนๆโดยปราศจากข้อมูลใดๆตามหลักการมา อ้างอิงไว้ และหลักฐานที่นำมายืนยันความเข้าใจดังกล่าวก็เป็นเพียงหลักฐานเรื่องการชี้ นิ้วในขณะอ่านตะชะฮฺฮุดเท่านั้น ไม่ใช่หลักฐานเรื่องกระดิกหรือไม่กระดิกแต่ประการใด อันนี้อธิบายไปก่อนหน้าแล้ว

แต่ทว่า ความเข้าใจดังกล่าวเป็นความเข้าใจที่เกิดจากการรวบรวมและประมวลสำนวนต่างๆที่หลากหลายนำมาเป็นหลักฐานยืนยันความเข้าใจดังกล่าว ซึ่งไม่ได้มีเพียงสำนวน أشار بالسبابة เพียงอย่างเดียว แต่ยังมีสำนวน رفع และ نصب มาสนับสนุนอีก ตามลิงก์ด้านล่าง

การกระดิกนิ้วค้านกับการชี้นิ้วหรือไม่?
1 คำว่า اشار،اشارة ในภาษาอาหรับดังที่มีระบุในหะดีษ โดยพื้นฐานแล้วไม่ได้ปแลว่าชี้ แต่หมายถึง การสื่อสัญญาณ การส่งสัญญาณ การแสดงอาการให้รู้ด้วยอวัยวะหรือสิ่งอื่น เพื่อสื่อความหมายที่ต้องการแทนคำพูด ... (ดู อัลมิศบาห์ฯ 1/350 มั๊วะญัมอัลวะซีฏ 1/499 กอมูสอัลมุฮีฏ 2/134 อัลมุนญิด 407 อันนิฮายะฮ์ฟีย์เฆาะรีบิ้ลหะดีษ 2/518)...
ตัวอย่างเช่น...
اشاربا لسبا بة (เขาทำสัญญาณด้วยนิ้วชี้)..แปลไทยเป็นไทยว่า เขาชี้ด้วยนิ้วชี้
<
<
สรุปแล้วการชี้กับการกระดิกนั้นไม่ได้ค้านกันเลย
ดังนั้นหะดีษที่กล่าวว่าท่านนบีย์ชี้นิ้วขณะกล่าวตะชะฮฺฮุด จึงมิใช่หลักฐานห้ามการกระดิกนิ้วชี้แน่นอนร้อยเปอร์เซ็น ขอฟันธง

การให้ความหมายข้างต้น ถ้าในกรณีที่ตัวบทหะัดีษทุกสายรายงานระบุตรงกันทั้งหมดด้วยสำนวน أشار بالسبابة ก็น่าจะพอรับได้ว่าการชี้กับการกระดิกไม่ได้ค้านกัน เราอย่าลืมว่าตัวบทหะดีษดังกล่าวมีรายงานด้วยสำนวนที่หลากหลาย ซึ่งสำนวนต่างๆที่หลากหลายเหล่านั้น สามารถที่จะนำมาผนวกรวมและค้ำจุนกันได้ และในจำนวนสำนวนดังกล่าวคือคำว่า رفع السبابة يدعو بها หรือ نصب السبابة หรือ نصب اصبعه للدعاء หรือ جعل يدعو بها بالسبابة، يشير بها หรือ ورفع التي تلي الإبهام بدعو بها หรือ ونصب وهب السبابة وعقد الوسطى
สำนวนที่หลากหลายเหล่านี้ล้วนให้ความหมายว่า "ชี้ขึ้น ยกขึ้น" ซึ่งคำว่า نصب และ رفع ย่อมไม่สามารถตีความว่า กระดิก หรือเขย่า หรือยกขึ้นยกลง หรือโยกซ้ายย้ายขวา หรือหมุนเป็นรูปเกลี่ยว และนี่คือความหมายที่แท้จริงที่ไปขยายความของคำว่า أشار بالسبابة วัลลอฮุอะอฺลัม

แจ้งลบกระทู้นี้หรือติดต่อผู้ดูแล   บันทึกการเข้า
Abu Muhammad
Administrator
*****
ออฟไลน์ ออฟไลน์

กระทู้: 1135


MARHABAN


ดูรายละเอียด
« ตอบ #27 เมื่อ: เมษายน 05, 2010, 22:30:43 »

3 เข้าใจว่าข้อความในรายงานของท่านซาอิดะฮ์ ขัดแย้งกับรายงานของผู้อื่นจำนวนมาก
ขอ เรียนว่ารายงานลักษณะการวางนิ้วชี้จะมี 3 ลักษณะ ซึ่งทั้งสามสอดคล้องกันในประเด็นที่ว่า ท่านได้ยกนิ้วชี้ของท่านขึ้น แต่ในรานงานลักษณะที่ 2กับ3 มีการเพิ่มเติมจนขัดแย้งกัน
เมื่อมีการเพิ่มเติมข้อความขึ้นมาต้องหันไปดูหลักพิจารณาหะดีษ ซึ้งก็พบว่าหนังสือมุสฏอละฮ์หะดีษทุกเล่มกล่าวตรงกันว่า
زيا دة الثقة مقبو لة
"การรายงานเพิ่มเติมของผู้ที่เชื่อถือได้นั้น จะต้องยอมรับ"

(ดู อุลูมุลหะดีษ หน้า 77 กอวาอิดอัตตะฮ์ดีษ หน้า 107 อัลบาอิษอัลหะษีษ หน้า 61 ตัยซีรมุสฏอละฮ์หะดีษ หน้า 136)

1. หลักการว่าด้วยการเพิ่มเติมของผู้ที่น่าเชื่อถือ زيادة الثقة

การรายงานเพิ่มเติมของผู้ืที่น่าเชื่อถือมีอยู่สองรูปแบบ คือ การรายงานเพิ่มเติมในสายรายงาน และการรายงานเพิ่มเติมในตัวบทหะดีษ
ทั้งสองรูปแบบนั้น อุละมาอ์หะดีษมีความขัดแย้งกันเป็นสามทัศนะ ไม่มีทัศนะเดียวที่ว่า จะต้องยอมรับเสมอไป ดังที่ เจ้าของกระทู้ได้กล่าวอ้างไว้ ดังนี้
ทัศนะที่ 1 ระบุว่า ต้องยอมรับการเพิ่มเติมโดยปราศจากเงื่อนไข (ดังที่เจ้าของกระทู้ได้ยกอ้าง) ซึ่งเป็นทัศนะของบรรดาอุละมาอ์ฟิกฮฺ และอุศูลุลฟิกฮฺ และถือว่าเป็นทัศนะของอุละมาอ์หะดีษส่วนใหญ่ตามทัศนะของอิมามอันนะวะวีย์ อิบนุฏอฮิร อิบนุหิบบาน อัลหากิม และอบนุหัซมิน

ทัศนะที่ 2 ปฏิเสธการเพิ่มเติมโดยปราศจากเงื่อนไข ซึ่งเป็นทัศนะของบรรดานักรายงานหะดีษกลุ่มหนึ่ง และเป็นทัศนะของอุละมาอ์มัซฮับหะนะฟีย์ส่วนใหญ่

ทัศนะที่ 3 ไม่ยอมรับหรือปฏิเสธโดยทีเดียว แต่ต้องแจกแจงในรายละเอียดของรูปแบบและเงื่อนไขการเพิ่ม โดยบางครั้งจะยอมรับการเพิ่มเติม และบางครั้งจะปฏิเสธ ซึ่งแยกออกเป็นหลายทัศนะ (บางท่านนับไเ้ถึง 14 ทัศนะ) ส่วนหนึ่งของทัศนะดังกล่าวคือ
ทัศนะที่ 1 ยอมรับในกรณีที่การเพิ่มเติมดังกล่าวเกิดขึ้นในวาระที่ต่างกัน หรือมีนักรายงานยอมรับว่าหลงลืม
ทัศนะที่ 2 ยอมรับในกรณีที่การเพิ่มเติมนั้นเกิดจากการรายางานของนักรายงานที่มีจำนวนมากกว่า
ทัศนะที่ 3 ยอมรับในกรณีที่การเพิ่มเติมดังกล่าวเกิดจากสายรายงานอื่นจากสายรายงานที่รายงานขาดตกไป
ทัศนะที่ 4 ยอมรับในกรณีที่การเพิ่มเติมดังกล่าวไม่ค้านกับความหมายเดิมของหะดีษ หรือเป็นการขยายความของตัวบทก่อนหน้านั้น (นี่เป็นทัศนะของอิบนุเศาะลาหฺ อิบนุหะญัร และอัสสุยูฏีย์ ซึ่งท่านถือว่าทัศนะนี้เป็นทัศนะที่ถุกต้องที่สุด)
ทัศนะที่ 5 ยอมรับในกรณีที่นัีกรายงานเป็นนักรายงานที่ท่องจำ

อิบนุหะณัรกล่าวว่า والذي يجري على قواعد المحدثين أنهم لا يحكمون عليه بحكم مستقل من القبول والرد، بل يرجحون بالقرائن
ความว่า "และสิ่งที่ดำเนินบนหลักเกณท์ของบรรดาอุละมาอ์หะดีษ พวกเขาจะไม่ตัดสินต่อการเพิ่มเติมของนักรายงานที่น่าเชื่อถือด้วยคำตัดสินที่เป็นเอกเทศ ไม่ว่าจะเป็นการยอมรับโดยปราศจากเงื่อนไข หรือปฏิเสธโดยปราศจากเงื่อนไข แต่ทว่า พวกเขาจะทิ้งน้ำหนักในการยอมรับด้วยเงื่อนไขแวดล้อม" (อันนุกัต 2/687 ฟัตุลมุฆีษ 1/237)

อัซซัรกะชีกล่าวว่า وهذا هو الصواب في نظر أهل الحديث "และนี่คือสิ่งที่ถูกต้องตามทัศนะของอะฮลุลหะดีษ" (อัลบะหฺรุลมุหีฏ 4/336)
และนี่คือทัศนะของบรรดามุหักกิกในหมู่อุละมาอ์หะดีษ โดยเฉพาะอุละมาอ์รุ่นเก่า อาทิ ยะหฺยา บิน สะอีด อัลก็อฏฏอน อับดุลเราะหฺมาน บิน มะฮฺดี อะหมัด บิน หันบัล อาลี อิบนุ อัลมะดีนีย์ ยะหฺยา บิน มะอีน อัลบุคอรีย์ อบูซุรอะฮฺ อบูหาติม อัรรอซีย์ มุสลิม  อันนะสาอีย์ อัดดาเราะกุฏนีย์ และท่านอื่นๆ

จากที่กล่าวมาข้างต้น จึงอยากให้เจ้าของกระทู้ทบทวนอีกรอบว่า คำอ้างของเจ้าของกระทู้ที่ว่า
หนังสือมุสฏอละฮ์หะดีษทุกเล่มกล่าวตรงกันว่า
زيا دة الثقة مقبو لة
"การรายงานเพิ่มเติมของผู้ที่เชื่อถือได้นั้น จะต้องยอมรับ"

ถูกต้องแล้วหรือไม่อย่างไร
« แก้ไขครั้งสุดท้าย: เมษายน 05, 2010, 22:32:54 โดย SoMeTiMe » แจ้งลบกระทู้นี้หรือติดต่อผู้ดูแล   บันทึกการเข้า
Abu Muhammad
Administrator
*****
ออฟไลน์ ออฟไลน์

กระทู้: 1135


MARHABAN


ดูรายละเอียด
« ตอบ #28 เมื่อ: เมษายน 05, 2010, 22:44:20 »

ดัง นัน้ข้อชี้ขาดจึงต้องตรวจสอบดูสถานภาพของท่านซาอิดะฮ์ว่าเชื่อถือได้หรือไม่ เท่าที่ทราบบรรดานักวิชาการต่างมีมติเป็นเอกฉันท์ ให้ความเชื่อถือท่านเป็นอย่างสูง มิใช่แค่เชื่อถือระดับธรรมดา เป็นการเชื่อถือระดับพิเศษอีกต่างหาก
<
<
คุณสมบัติและเครดิตของท่านที่ยกมานี้ยังจะมีใครสงสัยอีกหรือว่าข้อความที่ ท่านรายงานมาจากท่านวาอิล ในขณะที่ผู้รายงานท่านอื่นมิได้รายงานไว้(อันเป็นข้อความที่ได้ยินมาโดย เฉพาะจากท่านวาอิล)ว่า ท่านนบีย์กระดิกนิ้วชี้ นั้นเป็นความพลั้งเผลอหลงลืม หรือจำไม่แม่นดังกรณีของท่านมุหัมมัด บิน อัจญลาน ดังที่ผ่านมา?Huh???
ดังนั้นการรายงานเพิ่มเติมของท่านซาอีดะฮ์จึงต้องเป็นที่ยอมรับตามหลักวิชาการ.....วัลลอฮุอะลัม


ถึงแม้ว่าอุละมาอ์ได้ให้ความเชื่อถือแก่ซาอิดะฮฺเป็นอย่างสูง หรือระดับพิเศษ ดั่งที่เจ้าของกระทู้ได้อ้างไว้ แต่ถ้าจะเทียบมวยกับบรรดานักรายงานท่านอื่นๆอีกสิบกว่าชีวิต โดยสามท่านแรกที่จะเอ่ยถึงต่อไปนี้ ุการรายงานของซาอิดะฮฺที่ค้านกับท่านเหล่านี้ยังถือว่าเป็นการรายงานของนักมวยที่ยังไม่ถึงขั้นที่จะไปเทียบมวยกับบรรดานักรายงานทั้งสามดังกล่าว

-ท่านแรกคือ สุฟยาน อัษเษารีย์ ซึ่งทั้งชุอฺบะฮฺ สุฟยาน บิน อุยัยนะฮฺ อบูอาศิม อิบนุมะอีน และอุละมาอ์ท่านอื่นๆต่างขนานนามท่านว่าเป็นอะมีรุลมุมินีนในเรื่องหะดีษ
อิบนุมะอีนกล่าวว่า ไม่มีใครรายงานสิ่งใดที่ค้านกับสุฟยาน อัษเษารีย์ นอกจากว่าทัศนะที่ถูกต้องคือทัศนะของสุฟยาน
ซาอิดะฮฺ บิน กุดามะฮฺเองกล่าวว่า "ท่านเป็นผู้รู้ที่สุดในจิตใจของเรา"
ขณะเดียวกันเราพบว่า สุฟยานได้รายงานหะดีษวาอิลจากอาศิมเช่นเดียวกัน แต่กลับรายงานด้วยสำนวนที่ค้านกับสำนวนของซาอิดะฮฺ ท่านเล่าว่า وأشار بسبابته "แล้วท่านก็ได้ชี้ด้วยนิ้วชี้"
โดยปราศจากคำว่า يحركها
เช่นนี้แล้วเขาไม่เรียกว่า การรายงานของผู้รายงานที่น่าเชื่อถืออย่างซาอิดะฮฺ ไปค้านกับการรายงานของผู้ที่รายงานที่น่าเชื่อถือกว่าอย่างอัษเษารีย์ดอกหรือ?

- ท่านทีสอง ชุอบะฮฺ บิน อัลหัจญาจญ์
อัลหากิมกล่าวว่า "ชุอบะฮฺคือคือผู้นำของบรรดาอิมามในเรื่องของการรู้จักหะดีษ ณ เมือง บัศเราะฮฺ"
อะหมัด บิน หันบัลกล่าวว่า "ชุอฺบะฮฺคือประชาชาติเดียวในเรื่องนี้ หมายถึง ในเรื่องของนักรายงาน การรู้จักหะดีษ การยืนยันความถูกต้องของหะดีษ และการคัดเฟ้นบรรดานักรายงานหะดีษ
สุฟยาน อัษเษารีย์กล่าวว่า "ชุอฺบะฮฺ คืออะมีรุลมุมินีนในเรื่องของหะดีษ"
ขณะเดียวกันเราพบว่า ชุอฺบะฮฺได้รายงานหะดีษวาอิลจากอาศิมเช่นเดียวกัน แต่กลับรายงานด้วยสำนวนที่ค้านกับสำนวนของซาอิดะฮฺ ท่านเล่าด้วยสำนวนว่า وأشار بأصابعه السبابة ในอีกรายงานหนึ่งกล่าวว่า ورفع السبابة يدعو بها และในอีกรายงานหนึ่งท่านกล่าวว่า ونصب وهب السبابة โดยปราศจากคำว่า يحركها
เช่นนี้แล้ว เรายังถือว่า สำนวนการรายงานของซาอิดะฮฺ (ซึ่งมีระดับความน่าเชื่อถือด้อยกว่าชุอฺบะฮฺ) ที่ค้านกับสำนวนของชุอฺบะฮฺ (ซึ่งมีความน่าเชื่อถือระดับอะมีรุลมุมินีนในเรื่องของหะดีษ) เป็นสำนวนเพิ่มเติมที่จำเป็นต้องยอมรับอีกหรือ?

- ท่านที่สาม ซุเฮร บิน มุอาวิยะฮฺ
ชุอีบ บิน หัรบฺ กล่าวว่า "ซุเฮรมีความจำแม่นกว่ายี่สิบคนที่เหมือนกับชุอฺบะฮฺ"
อบูหาติม อัรรอซีย์กล่าวว่า "ซุเฮรมีความแม่นยำกว่าซาอิดะฮฺ"
อิบนุหะญัรเล่าว่า "ชาวอิรักต่างกล่าวในสมัยที่อัษเษารีย์ยังมีชีวิตอยู่ว่า เมื่ออัษเษารีย์เสียชีวิตลง ซุเฮรจะเป็นตัวแทนของท่านต่อไป พวกเขาจะยกให้ซุเฮรเป็นผู้ที่แม่นยำกว่าใครอื่น
ขณะเดียวกันเราพบว่า ซุเฮร (ที่อบูหาติมระบุว่ามีความแม่นยำกว่าซาอิดะฮฺ) ได้รายงานหะดีษวาอิลจากอาศิมเช่นเดียวกัน แต่กลับรายงานด้วยสำนวนที่ค้านกับสำนวนของซาอิดะฮฺ โดยท่านเล่าด้วยสำนวนว่า ثم رأيته يقول هكذا، وأشار زهير بسبابته الأولى โดยปราศจากคำว่า يحركها
เช่นนี้แล้ว เรายังจะยืนยันอีกหรือว่า สำนวนการรายงานของซาอิดะฮฺที่เพิ่มคำว่า يحركها นั้น เป็นสำนวนที่มะหฺฟูฮฺ ไม่ผิดเพี้ยน และเป็นที่ยอมรับของนักวิชาการอีกหรือ ทั้งๆที่สำนวนของท่านค้านกับสำนวนของทั้งสามซึ่งมีสถานะด้านความจำ และความน่าเชื่อถือที่เป็นเลิศกว่า

ดัึงการเรียงลำดับความแม่นยำของอิมามอะหมัดต่อบุคคลดังกล่าวไว้ดังนี้
المتثبتون في الحديث أربعة: سفيان وشعبة وزهير وزائدة "บรรดาผู้ที่ตะษับบุต (เสาะหาความแม่นยำและมั่นคง) ของหะดีษมีอยู้ด้วยกันสี่ท่าน คือ สุฟยาน อัษเษารีย์ ชุอฺบะฮฺ ซุเฮร และ ซาอิดะฮฺ" ตามลำดับ

อีกท่านหนึ่งที่รายงานด้วยสำนวนที่สอดคล้องกับสำนวนของซุเฮร คือ อบูบะดัร ชุญาอฺ บิน อัลวะลีด ท่านรายงานด้วยสำนวนที่ว่า ثم رأيته يقول هكذا، وأشار عاصم السبابة هكذا

หมายเหตุ สำนวนการรายงานทั้งของซุเฮร (ซึ่งดีกรีระดับความน่าเชื่อถือสูงกว่าซาอิดะฮฺ) และอบูบะดัรต่างก็ระบุว่า วาอิลสังเกตเห็นการกระทำของท่านนบีศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัมขณะที่กำลังนั่งตะชัฮฮุดอยู่ แต่ท่านทั้งสองกลับสังเกตเห็นอีกอย่างหนึ่งที่ค้านกับการสังเกตของท่านที่รายงานโดยซาอิดะฮฺ นั่นคือสังเกตเห็นท่านนบีศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัม ชี้นิ้ว (เฉยๆ โดยปราศจากการรายงานว่าเชย่า หรือกระดิก) ในขณะที่ในรายงานของซาอิดะฮฺ (ที่มีดีกรีความน่าเชื่อถือด้อยกว่า) กลับระบุว่า สังเกตเห็นท่านนบีศ็อลลัลลอฮิุอะลัยฮิวะสัลลัม เขย่าหรือกระดิกนิ้วด้วย

ด้วยเหตุนี้ อิบนุคุวัยมะฮฺ หลังจากที่ท่านได้รายงานหะดีษผ่านสายรายงานของซาอิดะฮฺ ท่านจึงกล่าวชี้แจงถึงความโดดเดี่ยวของซาอิดะฮฺที่เพิ่มเติมคำว่า يحركها ด้วยคำว่า ليس في شي من الأخبار (يحركها) إلا في هذا الخبر زائد ذكره "ไม่มีรายงานใดๆเลย (ที่ระบุว่า กระดิกนิ้ว) นอกจากในรายงานสายนี้ที่ที่มีการกล่าวเพิ่มเติม"
« แก้ไขครั้งสุดท้าย: เมษายน 06, 2010, 02:44:07 โดย SoMeTiMe » แจ้งลบกระทู้นี้หรือติดต่อผู้ดูแล   บันทึกการเข้า
Abu Muhammad
Administrator
*****
ออฟไลน์ ออฟไลน์

กระทู้: 1135


MARHABAN


ดูรายละเอียด
« ตอบ #29 เมื่อ: เมษายน 06, 2010, 02:39:09 »

ซาอิดะฮฺ บิน กุดามะฮฺ มีความแม่นยำถึงขนาดไม่ผิดพลาดเลยหรือ?

สิ่งที่ทุกคนควรตระหนักอย่างหนึ่งคือ มนุษย์ทุกคน ย่อมต้องมีความผิดพลาด หลงลืม และเผลอเรอ บ้าง เป็นบางโอกาส ถึงแม้ไม่ได้เกิดขึ้นบ่อยครั้งก็ตาม แม่กระทั่ง ท่านนบีศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัมเองยังหลงลืมในจำนวนร็อกอัตละหมาด นับประสาอะไรกับผู้รายงานที่ชื่อซาอิดะฮฺ ท่านย่อมต้องมีผิดพลาดบ้างเป็นของธรรมดา ซึ่งต่อไปนี้จะยกตัวอย่างเพียงรายงานเดียวที่ซาอิดะฮฺได้รายงานค้านกับการรายงานของนักรายงานที่น่าเชื่อถือกว่า และอุละมาอ์ตัดสินว่าการรายงานของเขาผิดพลาด ดังนี้

อบู อัลฟัฎล์ มุหัมมัด บิน อัลหุเสน อิบนุ อัมมาร ได้กล่าวในหนังสือ علل أحاديث صحيح مسلم หน้า 317 ว่า
"ฉันพบข้อบกพร่องในหะดีษอัลอะอฺมัช จากจากอัลหะกัม จากอับดุลเราะหฺมาน อิบนุ อบี ลัยลา จาก กะอับ บิน อุจญ์เราะฮฺ จากบิลาล ว่าท่านนบีศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัม เช็ดบนรองเท้าคุฟทั้งสองข้างและบนผ่าคลุมหัว (คิมาร)"
ท่านกล่าวว่า "หะดีษนี้มีความขัดแย้งไปถึงอะอฺมัช โดยที่ อบูมุอาวิยะฮฺ อีซา อิบนุ ฟุฎ็อยล์ อาลี บิน มิสฮัร และท่านอื่นๆ ได้รายงานด้วยสายรายงานจากอะฺมัชข้างต้น (หมายถึงมีระบุ กะอับ อยู่ในสายรายงานก่อนถึงบิลาล)

ในขณะที่ซาอิดะฮฺ บิน กุดามะฮฺ และอัมมาร บิน ซะรีก ได้รายงานจากอัลอะอฺมัช จาก อัลหะกัม จากอับดุลเราะหฺมาน อิบนุอบีลัยลา จากอัลบะรออ์ จากบิลาล (โดยระบุชื่ออัลบะรออ์แทน กะอับ)
และซาอิดะฮฺ เป็นนักรายงานที่ษิเกาะฮฺ มุตกิน

ส่วนสุฟยาน อัษเษารีย์ ได้รายงานจากอัลอะอฺมัช จากอัลหะกัม จากอับดุลเราะฺหฺมาน อิบนุ อบีลัยลา จากบิลาล (โดยตรง) โดยไม่ได้ระบุชื่อนักรายงานใดๆระหว่างอิบน อบีลัยลา และบิลาล ไม่ว่าจะเป็นกะอับ หรือ อัลบะรออ์
และรายงานของท่านเป็นรายงานที่มั่นคงที่สุดในบรรดารายงานข้างต้น
แท้จริง ได้ีมีนักรายงานที่รายงานจากอัลหะกัมด้วยสายรายงานอื่นจากอัลอะอฺมัช ด้วย อาทิ ชุอฺบะฮฺ มันศูร อิบนุ อัลมุอฺตะมัร อบาน บิน ตัฆลับ เซด บิน อบีอะนีสะฮฺ และท่านอื่นๆ จากอัลหะกัม จากอับดุลเราะหฺมาน อิบนุ อบีลัยลา จากบิลาล (โดยตรง) เหมือนกับรายงานของอัษเษารีย์จากอัลอะอฺมัช
ดังนั้น หะดีษอัษเษารีย์ตามทัศนะของเราจึงเป็นหะดีษที่ถูกต้องกว่าหะดีษของท่านอื่นๆ (ซึ่งรวมถึงหะดีษที่รายงานโดยซาอิดะฮฺด้วย)
« แก้ไขครั้งสุดท้าย: เมษายน 06, 2010, 03:07:57 โดย SoMeTiMe » แจ้งลบกระทู้นี้หรือติดต่อผู้ดูแล   บันทึกการเข้า
Abu Muhammad
Administrator
*****
ออฟไลน์ ออฟไลน์

กระทู้: 1135


MARHABAN


ดูรายละเอียด
« ตอบ #30 เมื่อ: เมษายน 06, 2010, 03:31:00 »

มาดูสำนวนเต็มๆของท่านซาอีดะฮ์กันดีกว่า

ท่านวาอิล บิน หุจญรินกล่าวว่า
 مثلها،قال ووضع يديه على ركبتيه،ثم لما  فع را سه رفع يديه مثلها،ثم سجد فجل كفيه بحذاء اذبيه،ثم قعد وافترش رجلما اليسرى ووضع كفه اليسرى على فخذه وركبته اليسرى،وجعل حدمر فقه الا يمن على فخذه اليمن،ثم فبق اثنتين من اصا بعه وحلق حلقة، ثم رفع اصبعه فرا يته يحركها يدعو بها

"ขอยืนยันว่าฉันได้พิจารณาดูท่านร่อซูลลุลลอฮ์ว่าท่านจะนมาซอย่างไร? ฉันเห็นท่านยืนขึ้นแล้วกล่าวตักบีรโดยท่านจะยกมือทั้งสองขึ้นจนเสมอหูทั้งสองของท่าน หลังจากนั้นท่านก็วางมือขวาทับบนมือซ้าย ข้อมือ และท่อนแขนซ้ายของท่าน เมื่อท่านต้องการจะรูกั๊วะท่านก็ยกมือทั้งสองขึ้นในลักษณะเดิมอีก และวางมือทั้งสองของท่านบนเข่า ต่อมาเมื่อเงยศีรษะขึ้น(มายืนเอี๊ยะติดาล)ท่านก็มือทั้งสองขึ้นในลักษณะเดิมอีก แล้วท่านก็สุยุดซึ่งท่านจะวางฝ่ามือทั้งสองของท่านให้เสมอกับหูทั้งสองของท่าน ต่อมาท่านก็นั่งโดยจะแบเท้าซ้ายออก(รองก้น)และท่านก็จะวางฝ่ามือซ้ายลงบนขาและเข่าข้างซ้ายของท่านและวางข้อศอกขวาลงบนขาข้างขวาของท่าน แล้วท่านก็กำนิ้วของท่านสองนิ้ว(คือนิ้วนางกับนิ้วก้อย)และทำให้นิ้ว(หัวแม่มือกับนิ้วกลาง)จรดกันเป็นวง ต่อมาท่านก็ยกนิ้ว(ชี้)ของท่านขึ้น แล้วฉันเห็นท่านกระดิกมันพร้อมกล่าววิงวอน"


ยังครับพี่น้อง สำนวนข้างต้นยังไม่ใช่สำนวนเต็มของตัวบทที่รายงานโดยซาอิดะฮฺ แต่เป็นสำนวนย่อ (มุคตะศ็อร) ที่ถูกตัดทอนโดยบรรดาผู้บันทึกหะดีษบางท่านแล้ว ส่วนสำนวนเต็มๆของท่านซาอิดะฮฺมีเพิ่มเติมอีกทอดหนึ่งว่า
ثُمَّ جِئْتُ بَعْدَ ذَلِكَ فِي زَمَانٍ فِيهِ بَرْدٌ فَرَأَيْتُ النَّاسَ عَلَيْهِمْ الثِّيَابُ تُحَرَّكُ أَيْدِيهِمْ مِنْ تَحْتِ الثِّيَابِ مِنْ الْبَرْد"
"ต่อมาฉันได้ไปหลังจากนั้นในสมัยที่อากาศหนาว ดังนั้น ฉันเห็นผู้คนคลุมเสื้อผ้า โดยที่มือของพวกเขาถูกขยับ (ยกขึ้นตักบีร) ภายใต้เสื้อเนื่องจากความหนาว" (สำนวนเต็มนี้บันทึกโดยอะหมัดในอัลมุสนัด 4/318 และอันนะสาอีย์ เลขที่ 889)

สำนวนเพิ่มเติมนี้ซาอิดะฮฺได้รายงานด้วยสายรายงานต่อเนื่องกันด้วยสายรายงานเดียวกันกับที่ระบุว่า يحركها ในขณะที่นักรายงานท่านอื่นที่น่าเชือ่ถือกว่ากลับรายงานตัวบทดังกล่าวด้วยสายรายงานอื่นต่างหาก ดังสำนวนการรายงานของซุเฮร บิน มุอาวิยะฮฺ ที่มีระบุเพียงแค่การชี้ด้วยนิ้วชี้ ในอัลมุสนัด 4/318 ซึ่งท่านได้เริ่มสะอัดใหม่ด้วยคำว่า
  قَال عَاصِم: وَحَدَّثَنِي عَبْدُ الْجَبَّارِ عَنْ بَعْضِ أَهْلِهِ أَنَّ وَائِلًا قَالَ أَتَيْتُهُ مَرَّةً أُخْرَى وَعَلَى النَّاسِ ثِيَابٌ فِيهَا الْبَرَانِسُ وَفِيهَا الْأَكْسِيَةُ فَرَأَيْتُهُمْ يَقُولُونَ هَكَذَا تَحْتَ الثِّيَابِ"

ด้วยเหตุนี้ การรายงานในวรรคที่สองของซาอิดะฮฺนี้จึงถูกอุละมาอ์ระบุว่า เป็นการรายงานที่ วะฮัม (สับสน และผิดพลาด)
อบูอิมรอน มูซา บิน ฮารูน อัลหัมมาล (ต. 294) กล่าวว่า
 وذلك عندنا وهم، وإنما أدرج عليه وهو من رواية عاصم عن عبد الجبار بن وائل عن بعض اهله عن وائل، هكذا رواه مبينا زهير بن معاوية وأبو بدر شجاع بن الوليد
และการรายงานดังกล่าว (ของซาอิดะฮฺ) ตามทัศนะของเราถือว่าเป็นการรายงานที่วะฮัม (สับสน และผิดพลาด) เพราะแท้จริงมันสำนวนที่เพิ่มเติมลงไป ซึ่งเป็นสำนวนที่รายงานโดยอาศิม จากอับดุลญับบาร บิน วาอิล จากครอบครัวของท่านบางคน จากวาอิล เช่นนี้แหละที่รายงานแบบชี้ชัดโดยซุเฮร บิน มุอาวิยะฮฺ และอบูบะดัร ชุญาอฺ บินอัลวะลีด"

การกล่าวว่าเป็นรายงานที่สับสนของซาอิดะฮฺดังกล่าวของอัลหัมมาล ได้รับการเห็นชอบอัลเคาะฏีบอัลบัฆดาดีย์ในหนังสือ อัลฟัศล์
อิบนอัศเศาะัลาหฺกล่าวสนับสนุนทัศนะของอัลหัมาลว่า إنه الصواب แท้จริงมันถูกต้องแล้ว (ดูใน อันนุกัต ของอิบนุหะญัร 1/247-248 ชัรหฺอัตตัซกิเราะฮฺ วัตตับศิเราะฮฺ ของอัลอิรอกีย์ 1/93 ตัดรีบ อัรรอวีย์ของอัสสุยูฏีย์ 1/320-321 และ อัชชะซา อัลฟัยยาหฺ ของบุรฮานุดดีน อัลอับนาสีย์ 1/221) วัลลอฮุอะอฺลัม


« แก้ไขครั้งสุดท้าย: เมษายน 06, 2010, 03:58:32 โดย SoMeTiMe » แจ้งลบกระทู้นี้หรือติดต่อผู้ดูแล   บันทึกการเข้า
Abu Muhammad
Administrator
*****
ออฟไลน์ ออฟไลน์

กระทู้: 1135


MARHABAN


ดูรายละเอียด
« ตอบ #31 เมื่อ: เมษายน 07, 2010, 08:03:49 »

« แก้ไขครั้งสุดท้าย: เมษายน 07, 2010, 08:05:53 โดย SoMeTiMe » แจ้งลบกระทู้นี้หรือติดต่อผู้ดูแล   บันทึกการเข้า
bangasan
สมาชิกอิกเราะอ์
*****
ออฟไลน์ ออฟไลน์

กระทู้: 14


ดูรายละเอียด
« ตอบ #32 เมื่อ: เมษายน 18, 2010, 13:04:04 »

หลักฐานที่แสดงว่า ท่านรซูลุลลอฮ ศอ็ลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัม กระดิกนิ้ว ขณะอ่านตะชะฮุด คือ
عن وائل بن حجر أنه قال في صفة صلاة رسول الله صلى الله عليه وسلم(ثم قبض ثنتين من أصابعه وحلق حلقة ثم رفع إصبعه فرأيته يحركها يدعو بها) رواه أحمد والنسائي وأبو داود وغيرهم وهو حديث صحيح.
จากวาอีล บิน หะญัร เขาได้กล่าวในเรื่องลักษณะการละหมาดของเราะซูลุลลอฮ ศอ็ลลัลลอฮุอะลัยฮิวะสัลลัมว่า(หลังจากนั้น ท่านได้กำนิ้วของท่านทั้งสองนิ้ว(คือ นิ้วนางกับนิ้วก้อย)และท่านทำให้(หัวแม่มือกับนิ้วกลาง)จรดกันเป็นวง ต่อมาท่านได้ยกนิ้ว(ชี้)ของท่าน แล้วฉันเห็นท่านกระดิกนิ้วพร้อมอ่านดุอาด้วยมัน(คืออ่านตะชะฮุด)-รายงาน โดย อะหมัด,อันนะสาอีย์,อบูดาวูดและอื่นจากพวกเขา และมันเป็นหะดิษหซัน เศาะเฮียะ (1)
................................
(1)ดูที่มาของหะดิษ
ثبت في ((مسند أحمد)) : (4/318) و ((المجتبى)) للنسائي : (2/126 -127) و ( 3/371) و ((سنن أبي داود)) : رقم (713) و ((صحيح ابن خزيمة)) رقم (480) و (714) و ((المنتقى)) لابن الجارود : رقم (208) و ((صحيح ابن حبان)) : رقم (1851 – موارد) و (( السنن الكبرى)) للبيهقي : (2/27 و 28 و 132) و ((المعجم الكبير)) للطبراني : (22/35) عن وائل بن حُجر ـ رضي الله عنه

..........
ท่านอบูอุบัยดะฮ มัชฮูร บิน หะซันกล่าวว่า
فهذه رواية صحيحة صريحة في تحريك الأصبع ، وجاء وصف فعله بـ (( يحرِّك )) وهو فعل مضارع ، يفيد الاستمراريّة حتى تسليم المصلّي و فراغه من صلاته ، ويدل على ذلك ، قوله :
((يدعو بها))
และนี้คือ รายงานที่เศาะเฮียะ อีกทั้งชัดเจน ในการกระดิกนี้ว และปรากฏลักษณะการกระทำของท่านนบี ด้วยคำว่า (ยุหัรริกุ) มันเป็นกริยาปัจจุบันกาล มีความหมายว่า กระดิกตลอดจนกระทั่งผู้ละหมาดกล่าวสลามและเสร็จสิ้นการละหมาดของเขา และ คำพูดของเขา(วาอีล)ที่ว่า (และท่านนบีได้อ่านดุอาด้วยมัน) เป็นหลักฐานแสดงบอกดังกล่าว - ดู อัลเกาลุลมุบีน ฟี อัคเฏาะอิลมุศอ็ลลีน หน้า 162
แจ้งลบกระทู้นี้หรือติดต่อผู้ดูแล   บันทึกการเข้า
bangasan
สมาชิกอิกเราะอ์
*****
ออฟไลน์ ออฟไลน์

กระทู้: 14


ดูรายละเอียด
« ตอบ #33 เมื่อ: เมษายน 18, 2010, 13:09:48 »

หลักฐานที่แสดงว่า การกระดิกนิ้วในตะชะฮุด เป็นสุนนะฮ
อัษเษารีย์ ได้รายงานในอัลญาเมียะของท่านว่า
عن أبي إسحاق السبيعي عن أربدة التميمي قال: سئل ابن عباس -رضي الله عنهما- عن تحريك
الرجل إصبعه في الصلاة ، فقال: ذلك الإخلاص
ورواه عن الثوري : عبد الرزاق(2/249) ،ومصنف ابن أبي شيبة(6/87) والبيهقي(2/133) واللفظ لعبد الرزاق والبيهقي.
وسنده حسن .

จากอบีอิสหากอัสสะบีอีย์ จากอัรบะดะฮอัตตัยมีย์ กล่าวว่า “อิบนุอับบาส เราะฎิยัลลอฮุอันฮุมา ได้ถูกถามเกี่ยวกับ คนที่กระดิกนิ้วของเขาในละหมาด แล้วเขากล่าวว่า “นั้นคือ การอิคลาศ “ –: อับดุรรอซซาก (2/249),มุศอ็นนิฟ อิบนิอบีชัยบะฮ(6/87) ,อัลบัยฮะกีย์(2/133) และ สำนวนนี้ เป็นของอับดุรรอซซากและอัลบัยฮะกีย์ และสายรายงานของมัน หะซัน(อยู่ในระดับที่ดี)
แจ้งลบกระทู้นี้หรือติดต่อผู้ดูแล   บันทึกการเข้า
bangasan
สมาชิกอิกเราะอ์
*****
ออฟไลน์ ออฟไลน์

กระทู้: 14


ดูรายละเอียด
« ตอบ #34 เมื่อ: เมษายน 18, 2010, 13:35:21 »

อิหม่ามอัลกุรฏุบีย์กล่าวว่า
اختلفوا في تحريك أصبع السبابة ، فمنهم من رأى تحريكها ، ومنهم مَنْ لم يره ، و كل ذلك مرويٌّ في الآثار الصحاح المسندة عن النبي ، وجميعه مباح ، والحمد لله
"พวกเขามีความเห็นแตกต่างกันในเรื่อง การกระดิกนิ้ว แล้วส่วนหนึ่งจากพวกเขาเห็นว่า ให้กระดิกนิ้ว และส่วนหนึ่งจากพวกเขา ไม่เห็นว่าต้องกระดิกนิ้ว และ ทั้งหมดที่กล่าวมานั้น ถูกรายงานมาจากหะดิษที่เศาะเฮียะ ที่ถูกอ้างอิงจากนบี และทั่งหมดนั้น เป็นสิ่งที่อนุญาต ,วัลหัมดุลิ้ลละฮ - ตัฟสีรอัลกุรฏุบีย์ เล่ม 1 หน้า 361
ท่านอัลบัยฮะกีเองได้รายงานหะดิษวาเอล ที่ว่า
فرأيته يحركها يدعو بها
แล้วฉันเห็นท่านกระดิกนิ้วพร้อมอ่านดุอาด้วยมัน
โดยระบุว่า "สายรายงานเศาะเฮียะ - ดูใน สุนันของท่านอัลบัยฮะกีย์ เล่ม 2 หน้า 27
ส่วนที่เป็นความเห็นของท่านอัลบัยฮะกีย์ที่ว่า
يحتمل أن يكون المراد بالتحريك : الإشارة بها ، لا تكرير تحريكها ، فيكون حديث وائل موافقاً لحديث ابن الزبير
อาจจะเป็นไปได้ว่า ความหมายคำว่า "อัตตะหรีก" คือ การชี้ด้วยมัน ไม่ใช่กระดิกมันซ้ำๆ ดังนั้นหะดิษวาอีลจึงสอดคล้องกับหะดิษอิบนุ ซุเบร - หนังสือเล่มเดียวกันหน้า 130
........
ข้างต้นมันเป็นการคาดคะเนของท่านอัลบัยฮะกีย์ เพื่อให้สอดคล้องกับหะดิษอัซซุบัยร์ ไม่ใช่ความหมายตามตัวบทหะดิษ และในกรณีหะดิษอัซซุบัยรฺ ท่านอัลบานีย์ กล่าวว่า
قلت : لم تثبت زيادة ((ولا يحركها)) ، لأن الحديث من رواية محمد بن عجلان عن عامر بن عبد الله بن الزبير عن أبيه ، وابن عجلان متكلم فيه ، وقد رواه عنه أربعة من الثّقات دون قوله : ((لا يحركها)) وكذلك رواه ثقتان عن عامر ، فثبت بذلك شذوذ هذه الزيادة وضعفها
ข้าพเจ้าขอกล่าวว่า " การเพิ่มคำว่า "(และท่านนบีไม่กระดิกมัน") ไม่มั่นคง เพราะหะดิษที่รายงานจากมุหัมหมัด บิน อัจญลาน จาก อามีร บิน อับดุลลอฮ บิน อัซซุบีร จากบิดาของเขา โดยที่ อิบนุอัจญลาน เป็นผู้ที่ถูกวิพากษ์วิจารณ์ และ ความจริง หะดิษที่ ผู้รายงานสี่คนที่เชื่อถือได้ได้รายงานจากเขานั้น ไม่มีคำว่า (และท่านนบีไม่กระดิกมัน) และในทำนองเดียวกันนั้น ผู้รายงานที่น่าเชื่อถือสองคนได้รายงานมันจากอามีร แล้วปรากฏด้วยดังกล่าวว่า สำนวนที่เพิ่มเติมนี้
(หมายถึงคำว่า لا يحركها ) มันผิดเพี้ยน และเฎาะอีฟ(หลักฐานอ่อน) - ดูตะมามุนมินนะฮ หน้า 281 และ อัลเกาลุลมุบีนฯ หน้า 162
แจ้งลบกระทู้นี้หรือติดต่อผู้ดูแล   บันทึกการเข้า
Abu Muhammad
Administrator
*****
ออฟไลน์ ออฟไลน์

กระทู้: 1135


MARHABAN


ดูรายละเอียด
« ตอบ #35 เมื่อ: กรกฎาคม 25, 2010, 23:04:17 »

  แฮะๆ ไม่ทันสังเกตว่าบังซันเข้ามาแจมด้วย
แจ้งลบกระทู้นี้หรือติดต่อผู้ดูแล   บันทึกการเข้า
dipers
สมาชิกอิกเราะอ์
*****
ออฟไลน์ ออฟไลน์

กระทู้: 4


ดูรายละเอียด
« ตอบ #36 เมื่อ: กรกฎาคม 26, 2010, 17:14:19 »

ได้ความรู้ดีครับ.  Cheesy
แจ้งลบกระทู้นี้หรือติดต่อผู้ดูแล   บันทึกการเข้า
Abu Sofwan
Moderator
*****
ออฟไลน์ ออฟไลน์

เพศ: ชาย
กระทู้: 2729



ดูรายละเอียด
« ตอบ #37 เมื่อ: มิถุนายน 27, 2018, 13:17:41 »


 

แจ้งลบกระทู้นี้หรือติดต่อผู้ดูแล   บันทึกการเข้า

หน้า: 1 [2]   ขึ้นบน
  ส่งหัวข้อนี้  |  พิมพ์  
 
กระโดดไป:  

Powered by MySQL Powered by PHP Powered by SMF 1.1.21 | SMF © 2006-2009, Simple Machines Valid XHTML 1.0! Valid CSS!
หน้านี้ถูกสร้างขึ้นภายในเวลา 0.104 วินาที กับ 22 คำสั่ง